{"id":2600,"date":"2019-11-10T08:22:56","date_gmt":"2019-11-10T08:22:56","guid":{"rendered":"http:\/\/fanzung.com\/?p=2600"},"modified":"2019-11-10T08:22:56","modified_gmt":"2019-11-10T08:22:56","slug":"chut-uoc-hay-la-chut-dich-ve-cau-76-o-truyen-kieu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dongson.info\/?p=2600","title":{"rendered":"\u201cCh\u00fat \u01b0\u1edbc\u201d hay l\u00e0 \u201cch\u00fat \u0111\u00edch\u201d ? (V\u1ec1 c\u00e2u 76 \u1edf Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u)"},"content":{"rendered":"<p>C\u00e2u 76 c\u1ee7a Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u c\u00e1c b\u1ea3n qu\u1ed1c ng\u1eef ph\u1ed5 th\u00f4ng hi\u1ec7n nay ch\u1ecdn theo d\u1ecb b\u1ea3n \u201cTh\u1eddi chi ch\u00fat \u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 duy\u00ean sau\u201d, nh\u01b0ng c\u00e1c b\u1ea3n N\u00f4m c\u1ed5 l\u1ea1i ch\u00e9p l\u00e0 \u201cTh\u1eddi chi ch\u00fat \u0111\u00edch g\u1ecdi l\u00e0 duy\u00ean sau\u201d, v\u1eady \u0111\u00e2u l\u00e0 nguy\u00ean t\u00e1c c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Du? B\u00e0i n\u00e0y s\u1ebd th\u1ea3o lu\u1eadn v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111i\u1ec3m l\u1ea1i ch\u00edn b\u1ea3n N\u00f4m v\u00e0 qu\u1ed1c ng\u1eef c\u1ed5 nh\u1ea5t m\u00e0 c\u1ed1 Gi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n T\u00e0i C\u1ea9n \u0111\u00e3 d\u00e0y c\u00f4ng t\u1eadp h\u1ee3p th\u1ed1ng k\u00ea. Theo Gi\u00e1o s\u01b0 C\u1ea9n th\u00ec c\u00f3 6 b\u1ea3n theo \u201cch\u00fat \u0111\u00edch\u201d l\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n:<\/p>\n<p>&#8211; Duy Minh Th\u1ecb 1872<br \/>\n&#8211; L\u00e2m N\u1ecda Phu 1870<br \/>\n&#8211; Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh K\u00fd 1875<br \/>\n&#8211; Quan V\u0103n \u0110\u01b0\u1eddng 1897<br \/>\n&#8211; A.D.Michels 1884<br \/>\n&#8211; Ki\u1ec1u O\u00e1nh M\u1eadu 1902<br \/>\nCh\u1ec9 c\u00f3 3 b\u1ea3n theo \u201cch\u00fat \u01b0\u1edbc\u201d l\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n:<br \/>\n&#8211; Li\u1ec5u V\u0103n \u0110\u01b0\u1eddng 1871<br \/>\n&#8211; Th\u1ecbnh M\u1ef9 \u0110\u01b0\u1eddng 1879<br \/>\n&#8211; B\u1ea3n VNB Th\u00e1i B\u00ecnh 1860<\/p>\n<p>Ch\u00fang t\u00f4i khi phi\u00ean ch\u00fa b\u1ea3n N\u00f4m Ki\u1ec1u O\u00e1nh M\u1eadu (\u201cTruy\u1ec7n Ki\u1ec1u ch\u1eef N\u00f4m\u201d Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n Thu\u1eadn H\u00f3a 2000) tuy \u0111\u00e3 phi\u00ean \u0111\u00fang theo Ki\u1ec1u O\u00e1nh M\u1eadu l\u00e0 \u201cch\u00fat \u0111\u00edch\u201d nh\u01b0ng c\u0169ng ph\u00e2n v\u00e2n mu\u1ed1n theo \u201cch\u00fat \u01b0\u1edbc\u201d v\u00ec th\u1ea5y d\u1ec5 hi\u1ec3u h\u01a1n. Ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 d\u1eabn ch\u00fa th\u00edch c\u1ee7a Ki\u1ec1u O\u00e1nh M\u1eadu r\u1eb1ng \u201c\u0111\u00edch\u201d l\u00e0 ti\u1ebfng Ngh\u1ec7 T\u0129nh, nh\u01b0ng ti\u1ebfc l\u00e0 Ki\u1ec1u O\u00e1nh M\u1eadu l\u1ea1i kh\u00f4ng n\u00f3i r\u00f5 trong ti\u1ebfng Ngh\u1ec7 \u00a0\u201c\u0111\u00edch\u201d ngh\u0129a l\u00e0 g\u00ec. Nguy\u00ean ch\u00fa c\u1ee7a Ki\u1ec1u O\u00e1nh M\u1eadu \u1edf b\u00ean l\u1ec1 s\u00e1ch b\u1eb1ng ch\u1eef N\u00f4m nh\u01b0 sau \u201cCh\u00fat \u0111\u00edch Ngh\u1ec7 An nh\u00e2n t\u1ee5c ng\u1eef ho\u1eb7c t\u00e1c ch\u00fat \u01b0\u1edbc, phi! \u201d (<em>Ch\u00fat \u0111\u00edch l\u00e0 ti\u1ebfng t\u1ee5c ng\u1eef c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ngh\u1ec7 An, c\u00f3 b\u1ea3n ghi ch\u00fat \u01b0\u1edbc l\u00e0 sai<\/em>).<br \/>\n<em>\u1ea2nh minh h\u1ecda ch\u1ee5p l\u1ea1i ch\u00fa th\u00edch c\u1ee7a Ki\u1ec1u O\u00e1nh M\u1eadu \u1edf l\u1ec1 s\u00e1ch (trong khung m\u00e0u \u0111\u1ecf):<\/em><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.vanhoanghean.com.vn\/images\/2019\/Thang10\/Chut%20dich%20Kieu.png\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>C\u00f2n trong c\u00f4ng tr\u00ecnh ph\u1ee5c nguy\u00ean b\u1ea3n s\u01a1 th\u1ea3o Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u c\u1ee7a Gi\u00e1o s\u01b0 Nguy\u1ec5n T\u00e0i C\u1ea9n \u201cTH\u1eec T\u00ccM HI\u1ec2U B\u1ea2N S\u01a0 TH\u1ea2O \u0110O\u1ea0N TR\u01af\u1edcNG T\u00c2N THANH\u201d (Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n Gi\u00e1o D\u1ee5c 2008), Gi\u00e1o s\u01b0 \u0111\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ph\u1ee5c nguy\u00ean theo nh\u00f3m \u0111a s\u1ed1 \u1edf tr\u00ean, t\u1ee9c l\u00e0 \u201cch\u00fat \u0111\u00edch\u201d, ch\u1ee9 kh\u00f4ng theo \u201cch\u00fat \u01b0\u1edbc\u201d nh\u01b0 c\u00e1c b\u1ea3n qu\u1ed1c ng\u1eef ph\u1ed5 bi\u1ebfn th\u1eddi nay, ph\u1ea7n ch\u00fa th\u00edch Gi\u00e1o s\u01b0 ch\u00fa r\u1eb1ng \u201c\u0110\u00cdCH = ch\u00fat x\u00edu (T\u0110 ti\u1ebfng Ngh\u1ec7)\u201d, r\u1ea5t gi\u1ea3n d\u1ecb v\u00e0 ng\u1eafn g\u1ecdn ch\u1ee9 kh\u00f4ng th\u1ea3o lu\u1eadn d\u00e0i h\u01a1i nh\u01b0 v\u1edbi nhi\u1ec1u tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p d\u1ecb b\u1ea3n kh\u00e1c, t\u1ee9c l\u00e0 Gi\u00e1o s\u01b0 d\u1ee9t kho\u00e1t theo \u201cch\u00fat \u0111\u00edch\u201d, kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ed3 nghi g\u00ec c\u1ea3.<\/p>\n<p>G\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u00e2n c\u00f3 d\u1ecbp phi\u00ean ch\u00fa v\u0103n b\u1ea3n H\u00e1n N\u00f4m \u201cTh\u00e1nh T\u1ed5 B\u1ea3n H\u1ea1nh\u201d ghi s\u1ef1 t\u00edch thi\u1ec1n s\u01b0 D\u01b0\u01a1ng Kh\u00f4ng L\u1ed9, ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 g\u1eb7p m\u1ed9t c\u00e2u c\u00f3 t\u1eeb c\u1ed5 \u201c\u0111\u00edch\u201d nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p>\u0110\u00edch nay t\u00e0i \u0111\u1ee9c kh\u1ea3 gia<br \/>\nQuan \u01b0 thi\u00ean h\u1ea1 \u1eaft l\u00e0 c\u0169ng n\u00ean.<\/p>\n<p>N\u1ed9i dung \u0111o\u1ea1n n\u00e0y k\u1ec3 chuy\u1ec7n v\u1ecb s\u01b0 \u0110\u1ea1i \u0110i\u00ean hi\u1ec7n h\u00ecnh th\u00e0nh \u0111\u1ee9a tr\u1ebb m\u1edbi ba tu\u1ed5i \u0111\u00e3 \u0111\u00f4n m\u1eabn th\u00f4ng minh h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i c\u00f3 ph\u00e1p thu\u1eadt, vua L\u00fd Nh\u00e2n T\u00f4ng ch\u01b0a c\u00f3 con trai n\u00ean mu\u1ed1n truy\u1ec1n ng\u00f4i cho \u0111\u1ee9a b\u00e9, nh\u01b0ng tri\u1ec1u th\u1ea7n can gi\u00e1n, b\u1ea3o r\u1eb1ng n\u1ebfu \u0111\u1ee9a b\u00e9 c\u00f3 t\u00e0i ph\u00e9p th\u00ec c\u1ee9 th\u00e1c sinh l\u00e0m th\u00e1i t\u1eed con vua lu\u00f4n \u0111i&#8230;<br \/>\nCh\u00fang t\u00f4i x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ch\u1eef \u0111\u00edch \u1edf b\u1ea3n N\u00f4m tr\u00ean l\u00e0 t\u1eeb c\u1ed5 ch\u1ec9 \u0111\u1ee9a tr\u1ebb \u0111\u00f3, v\u00e0 li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi ch\u1eef \u201c\u0111\u00edch\u201d trong c\u00e2u 76 Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u v\u1edbi ngh\u0129a \u201cch\u00fat \u00edt\u201d, \u201cch\u00fat x\u00edu\u201d, \u1edf \u0111\u00e2y d\u00f9ng \u0111\u1ec3 g\u1ecdi m\u1ed9t \u0111\u1ee9a b\u00e9 (\u00edt tu\u1ed5i, c\u00f2n nh\u1ecf x\u00edu) x\u00e9t ra c\u0169ng c\u00f3 ngh\u0129a.<br \/>\nCh\u00fang t\u00f4i l\u1ea1i \u0111i xa h\u01a1n, m\u1edf cu\u1ed1n t\u1eeb \u0111i\u1ec3n M\u01b0\u1eddng Vi\u1ec7t\u00a0 (Nguy\u1ec5n V\u0103n Khang ch\u1ee7 bi\u00ean, 2002), tra ch\u1eef \u0111\u00edch th\u00ec th\u1ea5y ti\u1ebfng M\u01b0\u1eddng hi\u1ec7n v\u1eabn c\u00f2n l\u01b0u gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb \u201c\u0111\u00e9t\u201d ngh\u0129a l\u00e0 b\u00e9 nh\u1ecf, v\u00ed d\u1ee5 \u201c\u0111\u00e9t con\u201d l\u00e0 tr\u1ebb con, c\u00f9ng v\u1edbi h\u00e0ng lo\u1ea1t t\u1eeb ph\u00e1i sinh cho th\u1ea5y n\u00f3 r\u1ea5t ph\u1ed5 th\u00f4ng trong ti\u1ebfng M\u01b0\u1eddng, xin ch\u00e9p h\u1ebft ra \u0111\u00e2y:<\/p>\n<p><strong>*\u0111\u00e9t:<\/strong><em>b\u00e9<\/em>. T\u00e0n \u1ee7n \u0111\u00e9t ti p\u00f9ng kh\u00e1c d\u1ed7ng.\u00a0<em>C\u00e1c em b\u00e9 \u0111i ch\u1ed7 kh\u00e1c ch\u01a1i<\/em>. \u0110\u00e9t nh\u00e3m.\u00a0<em>Tr\u1ebb con kh\u00f3c.<\/em><\/p>\n<p>*<strong>\u0111\u00e9t con:<\/strong>\u00a0<em>tr\u1ebb con<\/em>. Y\u00eau chi nh\u01a1 y\u00eau \u0111\u00e9t con.\u00a0<em>Y\u00eau g\u00ec nh\u01b0 y\u00eau tr\u1ebb con. (Y\u00eau g\u00ec b\u1eb1ng y\u00eau tr\u1ebb con).<\/em><\/p>\n<p>*<strong>\u0111\u00e9t \u1ebbl:<\/strong>\u00a0<em>tr\u1ebb ranh<\/em>. T\u00e0n \u0111\u00e9t \u1ebbl, pay p\u1ed5l c\u00e0n c\u1ea3i chi?\u00a0<em>B\u1ecdn tr\u1ebb ranh, ch\u00fang bay ngh\u1ecbch ng\u1ee3m g\u00ec h\u1ea3?<\/em><\/p>\n<p>*<strong>\u0111\u00e9t m\u1edfi t\u00e9:\u00a0<\/strong><em>tr\u1ebb s\u01a1 sinh<\/em>. \u1ea2o n\u00ec t\u00ed m\u0103c cho \u0111\u00e9t m\u1edfi t\u00e9.\u00a0<em>\u00c1o n\u00e0y d\u00f9ng cho tr\u1ebb s\u01a1 sinh.<\/em><\/p>\n<p><strong>*\u0111\u00e9t nh\u00f3:\u00a0<\/strong><em>tr\u1ebb th\u01a1<\/em>. Cho t\u00e0n \u0111\u00e9t nh\u00f3 n\u00ec \u0103n tl\u01b0\u1edbc ti.\u00a0<em>Cho \u0111\u00e1m tr\u1ebb th\u01a1 n\u00e0y \u0103n tr\u01b0\u1edbc \u0111i.<\/em><\/p>\n<p>*<strong>\u0111\u00e9t tlu:\u00a0<\/strong><em>tr\u1ebb (ch\u0103n) tr\u00e2u<\/em>. M\u1ea9y th\u00e0ng \u0111\u00e9t tlu n\u00ec ngoan.\u00a0<em>M\u1ea5y \u0111\u1ee9a tr\u1ebb tr\u00e2u n\u00e0y r\u1ea5t ngoan.<\/em><\/p>\n<p>D\u1eef li\u1ec7u \u1edf ti\u1ebfng M\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 \u1ee7ng h\u1ed9 m\u1ea1nh m\u1ebd cho ch\u00fa gi\u1ea3i c\u1ee7a Gi\u00e1o s\u01b0 C\u1ea9n.<\/p>\n<p>Ch\u00fa \u00fd r\u1eb1ng ch\u1eef \u0111\u00edch \u7684\u00a0v\u1ed1n c\u00f3 \u00e2m N\u00f4m l\u00e0 \u201c\u0111\u00edt\u201d l\u00e0 ti\u1ebfng t\u1ee5c \u0111\u1ec3 g\u1ecdi h\u1eadu m\u00f4n (l\u1ed7 \u0111\u00edt), n\u1ebfu phi\u00ean s\u00e1t \u00e2m N\u00f4m th\u00ec c\u00e2u 76 ph\u1ea3i l\u00e0 \u201cTh\u1eddi chi ch\u00fat \u0111\u00edt\u2026\u201d, ph\u1ea3i ch\u0103ng ch\u00ednh do c\u00e1i \u00e2m N\u00f4m \u201ch\u01a1i b\u1ecb t\u1ee5c\u201d n\u00e0y m\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n truy\u1ec7n Ki\u1ec1u sau th\u1eddi Nguy\u1ec5n Du \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i \u201cch\u00fat \u0111\u00edt\u201d ra \u201cch\u00fat \u01b0\u1edbc\u201d cho v\u0103n v\u1ebb m\u0129 mi\u1ec1u h\u01a1n ?<\/p>\n<p>L\u1ea1i x\u00e9t v\u1ec1 ng\u1eef \u00e2m l\u1ecbch s\u1eed, trong ti\u1ebfng Vi\u1ec7t v\u1ed1n c\u00f3 bi\u1ebfn \u00e2m \u0111=&gt;n nh\u01b0 \u0111\u00e1c=&gt;n\u01b0\u1edbc, \u0111\u0103m (M\u01b0\u1eddng)=&gt;n\u0103m, \u0111\u1ed9c=&gt;n\u1ecdc, \u0111au=&gt;nau, \u0111\u1ee7=&gt;no (ti\u1ebfng M\u01b0\u1eddng \u0111\u1ee7 l\u00e0 \u0111o), \u0111\u00e2y=&gt;n\u1ea7y\/n\u00e0y, \u0111\u1ecfn (M\u01b0\u1eddng)=&gt;n\u00f3n(Vi\u1ec7t) \u00a0v.v.\u00a0 nh\u01b0 v\u1eady t\u1eeb n\u00edt (con n\u00edt, tr\u1ebb n\u00edt) c\u1ee7a mi\u1ec1n B\u1eafc c\u00f3 l\u1ebd c\u0169ng g\u1ed1c t\u1eeb \u201c\u0111\u00edch\u201d, \u201c\u0111\u00edt\u201d, \u201c\u0111\u00e9t\u201d \u1edf ti\u1ebfng Ngh\u1ec7 v\u00e0 ti\u1ebfng M\u01b0\u1eddng m\u00e0 ra\u2026 ngo\u00e0i ra \u00e2m \u201c\u0111\u00edt\u201d c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 chuy\u1ec3n h\u00f3a th\u00e0nh \u201cd\u00edt\u201d (nh\u01b0 c\u00e2y \u0111a c\u0169ng n\u00f3i c\u00e2y da) r\u1ed3i th\u00e0nh \u201cnh\u00edt\u201d trong bi\u1ebfn th\u1ec3 \u201ccon n\u00edt\u201d\/\u201dcon nh\u00edt\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 k\u1ebft th\u00fac b\u00e0i t\u1ea3n v\u0103n ng\u1eafn n\u00e0y xin ch\u00e9p l\u1ea1i b\u00e0i h\u00e1t Tr\u1ed1ng c\u01a1m<br \/>\nT\u00ecnh b\u1eb1ng c\u00f3 c\u00e1i tr\u1ed1ng c\u01a1m<br \/>\nKhen ai kh\u00e9o v\u1ed7 (\u1ea5y m\u1ea5y) b\u00f4ng n\u00ean b\u00f4ng<br \/>\nM\u1ed9t \u0111\u00e0n (tang t\u00ecnh l\u00e0) con n\u00edt (\u1ea5y m\u1ea5y) l\u1ed9i s\u00f4ng \u0111i t\u00ecm\u2026<br \/>\n&#8212;<br \/>\nHU\u1ebe. 9\/2019.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>B\u00e0i g\u1ed1c \u0111\u0103ng \u1edf <a href=\"http:\/\/www.vanhoanghean.com.vn\/chuyen-muc-goc-nhin-van-hoa\/dien-dan\/chut-uoc-hay-la-chut-dich-ve-cau-76-o-truyen-kieu-2\">V\u0103n H\u00f3a Ngh\u1ec7 An<\/a><br \/>\n<a href=\"http:\/\/www.vanhoanghean.com.vn\/chuyen-muc-goc-nhin-van-hoa\/dien-dan\/chut-uoc-hay-la-chut-dich-ve-cau-76-o-truyen-kieu-2\">http:\/\/www.vanhoanghean.com.vn\/chuyen-muc-goc-nhin-van-hoa\/dien-dan\/chut-uoc-hay-la-chut-dich-ve-cau-76-o-truyen-kieu-2<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00e2u 76 c\u1ee7a Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u c\u00e1c b\u1ea3n qu\u1ed1c ng\u1eef ph\u1ed5 th\u00f4ng hi\u1ec7n nay ch\u1ecdn theo d\u1ecb b\u1ea3n \u201cTh\u1eddi chi ch\u00fat \u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 duy\u00ean sau\u201d, nh\u01b0ng c\u00e1c b\u1ea3n N\u00f4m c\u1ed5 l\u1ea1i ch\u00e9p l\u00e0 \u201cTh\u1eddi chi ch\u00fat \u0111\u00edch g\u1ecdi l\u00e0 duy\u00ean sau\u201d, v\u1eady \u0111\u00e2u l\u00e0 nguy\u00ean t\u00e1c c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Du? B\u00e0i n\u00e0y s\u1ebd th\u1ea3o lu\u1eadn v\u1ea5n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-2600","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ting-vit"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dongson.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2600","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dongson.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dongson.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dongson.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dongson.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2600"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dongson.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2600\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2601,"href":"https:\/\/dongson.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2600\/revisions\/2601"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dongson.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2600"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dongson.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2600"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dongson.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2600"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}