{"id":91,"date":"2010-12-01T17:13:18","date_gmt":"2010-12-01T17:13:18","guid":{"rendered":"http:\/\/viethannom.wordpress.com\/?p=91"},"modified":"2015-02-20T06:13:35","modified_gmt":"2015-02-20T06:13:35","slug":"ch%e1%bb%af-thai-vi%e1%bb%87t-nam-trong-tac-ph%e1%ba%a9m-thanh-hoa-quan-phong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dongson.info\/?p=91","title":{"rendered":"CH\u1eee TH\u00c1I VI\u1ec6T NAM TRONG T\u00c1C PH\u1ea8M THANH H\u00d3A QUAN PHONG"},"content":{"rendered":"<p>T\u1ea1p ch\u00ed H\u00e1n N\u00f4m s\u1ed1 2 (99) 2010\u00a0 <em>(tr.24 &#8211; 30) <\/em><\/p>\n<hr size=\"1\" \/>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>V\u1ec0 CH\u1eee TH\u00c1I VI\u1ec6T NAM TRONG T\u00c1C PH\u1ea8M<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>THANH H\u00d3A QUAN PHONG<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>V\u1ec1 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a ch\u1eef Vi\u1ec7t c\u1ed5, gi\u00e1o s\u01b0 B\u1eedu C\u1ea7m trong t\u1eadp b\u00e0i gi\u1ea3ng \u201cNghi\u00ean c\u1ee9u ch\u1eef N\u00f4m\u201d ngay \u1edf ph\u1ea7n m\u1edf \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u201cI. Ngu\u1ed3n g\u1ed1c ch\u1eef N\u00f4m\u201d, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t ki\u1ebfn gi\u1ea3i, d\u1ef1a v\u00e0o \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Duy Trinh<a href=\"#_ftn1\">[1]<\/a> trong s\u00e1ch \u201cThanh H\u00f3a quan phong\u201d, nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p><em>\u201cC\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng, v\u1ec1 th\u1eddi \u0111\u1ea1i th\u01b0\u1ee3ng c\u1ed5, d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t th\u1ee9 v\u0103n t\u1ef1 ri\u00eang m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi M\u01b0\u1eddng \u1edf Thanh H\u00f3a hi\u1ec7n nay c\u00f2n d\u00f9ng <\/em><em>(<a href=\"#_ftn2\"><strong>[2]<\/strong><\/a>)<\/em><\/p>\n<p><em>Thuy\u1ebft tr\u00ean \u0111\u00e2y c\u00f3 t\u01b0\u01a1ng quan v\u1edbi m\u1ed9t thuy\u1ebft nh\u00e2n ch\u1ee7ng h\u1ecdc ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng: ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi M\u01b0\u1eddng nguy\u00ean l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ee7ng t\u1ed9c, nh\u01b0ng sau khi c\u00f3 cu\u1ed9c ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t \u1edf \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng, ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng v\u0103n h\u00f3a Trung Hoa, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t b\u1ea5t h\u1ee3p t\u00e1c v\u1edbi d\u1ecb t\u1ed9c, r\u00fat lui v\u00e0o r\u1eebng n\u00fai, t\u1ee9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi M\u01b0\u1eddng b\u00e2y gi\u1edd, tho\u00e1t kh\u1ecfi \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng Trung Hoa v\u00e0 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1ee5c, ng\u00f4n ng\u1eef c\u00f9ng v\u0103n t\u1ef1 c\u0169\u2026\u201d<\/em><\/p>\n<p>Ch\u00fang t\u00f4i, qua vi\u1ec7c tham gia x\u00e2y d\u1ef1ng font ch\u1eef chu\u1ea9n Unicode v\u00e0 b\u1ed9 g\u00f5 cho ch\u1eef Th\u00e1i, \u0111\u00e3 c\u00f3 v\u00e0i n\u0103m nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 ch\u1eef Th\u00e1i Vi\u1ec7t Nam, n\u00ean khi \u0111\u1ecdc v\u0103n b\u1ea3n ghi trong Thanh H\u00f3a Quan Phong \u0111\u00e3 nh\u1eadn ra ngay \u0111\u00e2y th\u1ef1c ch\u1ea5t ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t trong 8 d\u1ea1ng ch\u1eef Th\u00e1i VN, ph\u1ed5 bi\u1ebfn \u1edf v\u00f9ng n\u00fai Thanh H\u00f3a, Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>Xem \u1ea3nh b\u1ea3n ch\u1ee5p t\u1eeb cu\u1ed1n Thanh H\u00f3a quan phong d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y (\u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eaft d\u00e1n l\u1ea1i!), ch\u00fang t\u00f4i x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u1ea3ng k\u00ea 35 m\u1eabu t\u1ef1 ph\u1ee5 \u00e2m ch\u00ednh c\u1ee7a ti\u1ebfng Th\u00e1i Vi\u1ec7t Nam. Ch\u00ednh V\u01b0\u01a1ng Duy Trinh c\u0169ng ghi ch\u00fa r\u00f5 b\u1eb1ng ch\u1eef H\u00e1n: \u201cPh\u1ee5 man m\u1eabu t\u1ef1 tam th\u1eadp ng\u0169 t\u1ef1\u201d (Ph\u1ee5 b\u1ea3n 35 m\u1eabu t\u1ef1 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi man), nh\u01b0 v\u1eady V\u01b0\u01a1ng Duy Trinh \u0111\u00e3 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u1eef c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u201cman\u201d ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t, v\u00e0 khi \u00f4ng ph\u00e1t bi\u1ec3u r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u1ed1i ch\u1eef c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta th\u00ec ch\u1ec9 h\u00e0m ngh\u0129a l\u00e0 c\u1ee7a m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c s\u1ed1ng tr\u00ean \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ta, v\u00ed d\u1ee5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i VN, \u00f4ng c\u00f2n \u0111\u00e8o th\u00eam m\u1ea5y t\u1eeb kh\u00e1 r\u1ee5t r\u00e8 \u201ct\u00f4i ngh\u0129 r\u1eb1ng\u201d ch\u1ee9 kh\u00f4ng kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh ch\u00ednh x\u00e1c \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u1eef c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t c\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean n\u00eau gi\u1ea3 thuy\u1ebft \u0111\u00f3 l\u00e0 th\u1ee9 ch\u1eef c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t c\u1ed5 c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 GS B\u1eedu C\u1ea7m.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/viethannom.files.wordpress.com\/2010\/12\/image0011.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-92\" title=\"image001\" src=\"http:\/\/viethannom.files.wordpress.com\/2010\/12\/image0011.jpg?w=269\" alt=\"\" width=\"269\" height=\"300\" \/><\/a><\/p>\n<p>C\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i cho bi\u1ebft h\u1ecd v\u1ed1n g\u1ed1c r\u1ec5 t\u1ea1i v\u00f9ng n\u00fai A Nh\u0129 Th\u00e1i (Altai) \u1edf Trung \u00c1 thi\u00ean di d\u1ea7n v\u1ec1 ph\u00eda nam trong kho\u1ea3ng h\u00e0ng ng\u00e0n n\u0103m, m\u1ed9t nh\u00e1nh l\u1eadp l\u00ean v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Th\u00e1i Lan ng\u00e0y nay t\u1eeb kho\u1ea3ng th\u1ebf k\u1ef7 13-14 <a href=\"#_ftn3\">[3]<\/a>, c\u00f2n nh\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i Vi\u1ec7t Nam th\u00ec t\u00e1ch ra kh\u00e1 xa, kho\u1ea3ng th\u1ebf k\u1ef7 10-11 \u0111\u00e3 theo thung l\u0169ng s\u00f4ng H\u1ed3ng t\u1edbi \u0111\u1ecbnh c\u01b0 v\u00f9ng M\u01b0\u1eddng L\u00f2 (Ngh\u0129a L\u1ed9), r\u1ed3i v\u01b0\u1ee3t qua d\u00e3y Fanxip\u0103ng sang v\u00f9ng M\u01b0\u1eddng Thanh (\u0110i\u1ec7n Bi\u00ean) v\u00e0 t\u1ecfa kh\u1eafp v\u00f9ng T\u00e2y B\u1eafc v\u00e0 mi\u1ec1n n\u00fai Thanh H\u00f3a, Ngh\u1ec7 An, m\u1ed9t s\u1ed1 sang t\u1eadn L\u00e0o. Ch\u1eef Th\u00e1i v\u1ed1n b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb ch\u1eef Sanskrit (ch\u1eef Ph\u1ea1n) g\u1ed1c r\u1ec5 \u1edf \u1ea4n \u0111\u1ed9, thu\u1ed9c nh\u00e1nh Sanskrit ph\u01b0\u01a1ng Nam, ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u1eeb ch\u1eef Khmer, nh\u01b0 ch\u00ednh ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i Lan th\u1eeba nh\u1eadn, v\u00e0 s\u1ef1 th\u1ef1c l\u1ecbch s\u1eed l\u00e0 v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Th\u00e1i Lan th\u00e0nh l\u1eadp sau \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Khmer \u0111\u1ebfn h\u01a1n ngh\u00ecn n\u0103m\u2026 Theo Yukti Mukdawijitra<a href=\"#_ftn4\">[4]<\/a>, ch\u1eef vi\u1ebft Th\u00e1i Lan c\u0169ng nh\u01b0 Th\u00e1i VN h\u00ecnh th\u00e0nh kh\u00e1 mu\u1ed9n, kho\u1ea3ng th\u1ebf k\u1ec9 10-11 m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u00e1ch kh\u1ecfi nh\u00e1nh Pallava-M\u1edbi c\u1ee7a nh\u00f3m Pallava \u0110\u00f4ng Nam \u00c1. Pallava t\u1ee9c l\u00e0 nh\u00f3m ph\u01b0\u01a1ng Nam c\u1ee7a ch\u1eef Ph\u1ea1n Sanskrit, n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng h\u1eb3n l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc th\u1ebf k\u1ec9 10 ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i ch\u01b0a c\u00f3 ch\u1eef vi\u1ebft, m\u00e0 c\u00f3 l\u1ebd h\u1ecd d\u00f9ng ch\u1eef Ph\u1ea1n g\u1ea7n nguy\u00ean g\u1ed1c.<\/p>\n<p>Ph\u1ea7n l\u1edbn ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t khi nh\u00ecn nh\u1eefng k\u00fd hi\u1ec7u lo\u1eb1ng ngo\u1eb1ng c\u1ee7a ch\u1eef Th\u00e1i VN \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0 th\u1ee9 ch\u1eef g\u00ec, ph\u00e1t \u201cho\u1ea3ng\u201d, m\u1ea5t h\u1ebft t\u1ef1 tin, n\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ee5 \u0111\u1ed9ng ng\u1ea3 theo \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb h\u1ecdc gi\u1ea3, nh\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u00f3 l\u1ea1i l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 uy t\u00edn v\u00e0 kh\u1ea3 k\u00ednh nh\u01b0 Gs B\u1eedu C\u1ea7m. N\u00ean ch\u00fang t\u00f4i th\u1ea5y c\u1ea7n gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u00f4i ch\u00fat v\u1ec1 c\u00e1c ch\u1eef Th\u00e1i trong h\u00ecnh ch\u1ee5p t\u1eeb cu\u1ed1n Thanh H\u00f3a quan phong \u1edf tr\u00ean:<\/p>\n<p>\u0110\u1ecdc theo d\u00f2ng t\u1eeb tr\u00e1i sang ph\u1ea3i:<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ch\u1eef \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u1edf g\u00f3c tr\u00ean b\u00ean tr\u00e1i V\u01b0\u01a1ng Duy Trinh ch\u00fa \u00e2m b\u1eb1ng ch\u1eef N\u00f4m l\u00e0 \u201cT\u00f4 b\u00f2\u201d \u8607 (\u725b+\u752b)\u00a0 (d\u00f9ng ch\u1eef N\u00f4m ch\u1ec9 con b\u00f2 t\u1ee9c l\u00e0 b\u1ed9 \u201cng\u01b0u\u725b \u201d b\u00ean ch\u1eef \u201cb\u00f4\u752b \u201d ), \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 t\u00ean g\u1ecdi ph\u1ee5 \u00e2m B trong ti\u1ebfng Th\u00e1i VN. Ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i g\u1ecdi ch\u1eef ph\u1ee5 \u00e2m l\u00e0 \u201cT\u00f4\u201d c\u00f2n nguy\u00ean \u00e2m l\u00e0 \u201cMay\u201d, \u201cT\u00f4\u201d trong ti\u1ebfng Th\u00e1i ngh\u0129a l\u00e0 \u201ccon\u201d,\u00a0 \u201cc\u00e1i\u201d\u2026 \u00a0v\u00ed d\u1ee5 \u201ct\u00f4 ma\u201d l\u00e0 con ch\u00f3, ch\u00ednh ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t c\u0169ng hay g\u1ecdi c\u00e1c ch\u1eef c\u00e1i La Tinh (qu\u1ed1c ng\u1eef) l\u00e0 \u201ccon\u201d ch\u1eef. Trong b\u1ea3ng k\u00fd t\u1ef1 ch\u1eef Th\u00e1i VN \u0111\u00e3 \u0111\u0103ng k\u00fd v\u1edbi t\u1ed5 ch\u1ee9c Unicode con ch\u1eef \u0111\u00f3 c\u00f3 t\u1ef1 d\u1ea1ng nh\u01b0 sau\u00a0<strong><em>[X]<\/em><\/strong> , nh\u00ecn gi\u1ed1ng ch\u1eef V c\u1ee7a ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, so h\u00ecnh d\u00e1ng th\u1ea5y kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec nhi\u1ec1u v\u1edbi con ch\u1eef m\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Duy Trinh ghi ch\u00e9p t\u1eeb h\u01a1n m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ch\u1eef th\u1ee9 2, V\u01b0\u01a1ng Duy Trinh ch\u00fa \u00e2m b\u1eb1ng ch\u1eef N\u00f4m l\u00e0 \u201cT\u00f4 \u0111o\u201d \u8607 (\u624d\u90fd) (ch\u1eef N\u00f4m \u0111o : b\u1ed9 th\u1ee7\u624d b\u00ean ch\u1eef \u201c\u0111\u00f4\u201d \u90fd), ch\u00ednh l\u00e0 t\u00ean g\u1ecdi ph\u1ee5 \u00e2m \u0110 c\u1ee7a ti\u1ebfng Th\u00e1i VN. Trong b\u1ea3ng k\u00fd t\u1ef1 ch\u1eef Th\u00e1i VN \u0111\u00e3 \u0111\u0103ng k\u00fd v\u1edbi t\u1ed5 ch\u1ee9c Unicode con ch\u1eef \u0111\u00f3 c\u00f3 t\u1ef1 d\u1ea1ng nh\u01b0 sau <strong><em>[X]<\/em><\/strong> , t\u1ef1 d\u1ea1ng c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u00e1c m\u1ea5y so v\u1edbi con ch\u1eef c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Duy Trinh ghi l\u1ea1i, ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1i \u201cr\u00e2u\u201d ch\u00eca ra b\u00ean tr\u00e1i th\u00ec b\u1ecb thu ng\u1eafn b\u1edbt.<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ch\u1eef th\u1ee9 3, V\u01b0\u01a1ng Duy Trinh ch\u00fa \u00e2m b\u1eb1ng ch\u1eef N\u00f4m l\u00e0 \u201cT\u00f4 c\u00f4\u201d \u8607\u59d1, ch\u00ednh l\u00e0 t\u00ean g\u1ecdi ph\u1ee5 \u00e2m K c\u1ee7a ti\u1ebfng Th\u00e1i VN. Trong b\u1ea3ng k\u00fd t\u1ef1 ch\u1eef Th\u00e1i VN \u0111\u00e3 \u0111\u0103ng k\u00fd v\u1edbi t\u1ed5 ch\u1ee9c Unicode con ch\u1eef \u0111\u00f3 c\u00f3 t\u1ef1 d\u1ea1ng nh\u01b0 sau <strong><em>[X]<\/em><\/strong>, so s\u00e1nh th\u1ea5y d\u1ea1ng Unicode c\u00f3 th\u00eam m\u1ed9t n\u00e9t \u201ckh\u1edfi b\u00fat\u201d k\u00e9o t\u1eeb tr\u00ean xu\u1ed1ng, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y th\u1ef1c ra c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec l\u1ea1, v\u00ec ki\u1ec3u ch\u1eef \u0111\u0103ng k\u00fd v\u1edbi Unicode d\u1ef1a v\u00e0o ch\u1eef Th\u00e1i \u0111en v\u00f9ng Mai Ch\u00e2u, S\u01a1n La ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1eef Th\u00e1i v\u00f9ng Thanh H\u00f3a-Ngh\u1ec7 An, m\u00e0 theo C\u1ea7m Tr\u1ecdng<a href=\"https:\/\/viethannom.wordpress.com\/2010\/12\/01\/ch%E1%BB%AF-thai-vi%E1%BB%87t-nam-trong-tac-ph%E1%BA%A9m-thanh-hoa-quan-phong\/#_ftn5\">[5]<\/a> th\u00ec ch\u1eef Th\u00e1i VN c\u00f3 \u0111\u1ebfn 8 lo\u1ea1i h\u00ecnh ph\u00e2n b\u1ed1 trong c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c nhau<a href=\"https:\/\/viethannom.wordpress.com\/2010\/12\/01\/ch%E1%BB%AF-thai-vi%E1%BB%87t-nam-trong-tac-ph%E1%BA%A9m-thanh-hoa-quan-phong\/#_ftn6\">[6]<\/a>.<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 V\u1edbi c\u00e1c ch\u1eef kh\u00e1c trong b\u1ea3ng, v\u1ec1 c\u0103n b\u1ea3n c\u0169ng gi\u1ed1ng 3 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p tr\u00ean, t\u1ee9c l\u00e0 2\/3 gi\u1ed1ng v\u1edbi ki\u1ec3u ch\u1eef Th\u00e1i \u0111en \u0111\u00e3 \u0111\u0103ng k\u00fd v\u1edbi Unicode ch\u1ec9 c\u00f3 1\/3 c\u00f3 sai l\u1ec7ch, \u00edt hay nhi\u1ec1u, v\u1ec1 c\u00e1ch vi\u1ebft.<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t trong b\u1ea3ng c\u00f3 2 con ch\u1eef h\u00ecnh d\u00e1ng kh\u00e1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, n\u00ean d\u1ec5 nh\u1eadn ra, \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u1eef m\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Duy Trinh phi\u00ean l\u00e0 \u201cT\u00f4 \u00f4\u201d \u8607\u70cf (ch\u1eef th\u1ee9 3 d\u00f2ng th\u1ee9 3, nh\u00ecn gi\u1ed1ng ch\u1eef H\u00e1n \u201cnh\u1eadt\u65e5\u201d vi\u1ebft d\u1ea1ng L\u1ec7 th\u01b0 tr\u00f2n c\u1ea1nh, d\u1ea1ng Unicode c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 <strong><em>[X]<\/em><\/strong>, \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u1ee5 \u00e2m \u201cO\u201d c\u1ee7a ti\u1ebfng Th\u00e1i<a href=\"https:\/\/viethannom.wordpress.com\/2010\/12\/01\/ch%E1%BB%AF-thai-vi%E1%BB%87t-nam-trong-tac-ph%E1%BA%A9m-thanh-hoa-quan-phong\/#_ftn7\">[7]<\/a>) v\u00e0 \u201cT\u00f4 h\u00f4\u201d (ch\u1eef th\u1ee9 3 d\u00f2ng th\u1ee9 5, nh\u00ecn gi\u1ed1ng d\u1ea5u v\u00f4 c\u1ef1c nh\u01b0ng kh\u00f4ng k\u00edn n\u00e9t, \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u1ee5 \u00e2m \u201cH\u201d c\u1ee7a ti\u1ebfng Th\u00e1i, d\u1ea1ng Unicode l\u00e0 <strong><em>[X]<\/em><\/strong>)<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ngo\u00e0i ra, trong ph\u1ea7n s\u01b0u t\u1ea7m t\u00e1c ph\u1ea9m ghi b\u1eb1ng ti\u1ebfng Th\u00e1i m\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Duy Trinh ch\u00fa \u00e2m (kh\u00f4ng c\u00f3 trong b\u1ea3ng 35 m\u1eabu t\u1ef1 \u1edf tr\u00ean) ch\u00fang t\u00f4i c\u00f2n th\u1ea5y m\u1ed9t con ch\u1eef c\u00f3 t\u1ef1 d\u1ea1ng kh\u00e1 ph\u1ee9c t\u1ea1p v\u00e0 c\u1ef1c k\u1ef3 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u1ec9 c\u00f3 trong c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n ch\u1eef Th\u00e1i VN, \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u1eef \u201cHo h\u01a1i\u201d th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng m\u1edf \u0111\u1ea7u \u0111o\u1ea1n v\u0103n trong c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n ch\u1eef Th\u00e1i c\u1ed5. V\u01b0\u01a1ng Duy Trinh c\u0169ng \u0111\u00e3 ch\u00fa r\u1ea5t ch\u00ednh x\u00e1c \u00e2m \u0111\u1ecdc N\u00f4m c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 \u201ch\u01a1i\u201d t\u1ee9c l\u00e0 ch\u1eef H\u00e1n \u201chi\u201d th\u00eam b\u1ed9 kh\u1ea9u (xem h\u00ecnh d\u01b0\u1edbi).<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/viethannom.files.wordpress.com\/2010\/12\/image005.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-93\" title=\"image005\" src=\"https:\/\/viethannom.files.wordpress.com\/2010\/12\/image005.png?w=162&amp;h=300\" alt=\"\" width=\"162\" height=\"300\" \/><\/a><\/p>\n<p>G\u1ea7n \u0111\u00e2y, l\u1ea1i c\u00f3 nhi\u1ec1u h\u1ecdc gi\u1ea3 l\u1eb7p l\u1ea1i gi\u1ea3 thuy\u1ebft c\u1ee7a GS B\u1eedu C\u1ea7m nh\u01b0 GS L\u00ea Tr\u1ecdng Kh\u00e1nh v\u00e0 nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0110\u1ed7 V\u0103n Xuy\u1ec1n trong c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 ch\u1eef Vi\u1ec7t c\u1ed5 (Xem : <a href=\"http:\/\/hodovietnam.vn\/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=662&amp;Itemid=33\">http:\/\/hodovietnam.vn\/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=662&amp;Itemid=33<\/a>), \u00a0\u00a0ho\u1eb7c c\u1ee7a m\u1ed9t t\u00e1c gi\u1ea3 ch\u01b0a bi\u1ebft t\u00ean tr\u00ean trang m\u1ea1ng sau: <a href=\"http:\/\/www.omniglot.com\/forum\/viewtopic.php?f=17&amp;t=32&amp;start=40\">http:\/\/www.omniglot.com\/forum\/viewtopic.php?f=17&amp;t=32&amp;start=40<\/a> . TS-nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u Ph\u1eadt h\u1ecdc L\u00ea M\u1ea1nh Th\u00e1t c\u0169ng \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t s\u1ed1 t\u01b0 li\u1ec7u ch\u1ee9ng minh ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t c\u1ed5 \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1eef vi\u1ebft t\u1eeb l\u00e2u, nh\u01b0ng \u00f4ng \u0111i theo m\u1ed9t h\u01b0\u1edbng kh\u00e1c m\u1ea5y v\u1ecb tr\u00ean, v\u00e0 kh\u00f4ng vi\u1ec7n d\u1eabn t\u1edbi cu\u1ed1n Thanh H\u00f3a quan phong, n\u00ean trong ph\u1ea1m vi b\u00e0i n\u00e0y ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 c\u1eadp.<\/p>\n<p>Quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i v\u1ec1\u00a0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ec9 t\u1eeb t\u00ecnh c\u1ea3m d\u00e2n t\u1ed9c m\u00e0 nh\u1eafm m\u1eaft \u0111\u1ec1 cao \u201cch\u1eef Vi\u1ec7t c\u1ed5\u201d khi ch\u01b0a c\u00f3 c\u01a1 s\u1edf khoa h\u1ecdc, nh\u01b0 vi\u1ec7c gi\u00e1m \u0111\u1ecbnh ni\u00ean \u0111\u1ea1i c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n ch\u1eef c\u1ed5 m\u00e0 c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 tr\u00ean s\u01b0u t\u1ea7m \u0111\u01b0\u1ee3c<a href=\"https:\/\/viethannom.wordpress.com\/2010\/12\/01\/ch%E1%BB%AF-thai-vi%E1%BB%87t-nam-trong-tac-ph%E1%BA%A9m-thanh-hoa-quan-phong\/#_ftn8\">[8]<\/a>, c\u0169ng nh\u01b0 nghi\u00ean c\u1ee9u k\u1ef9 t\u1ef1 d\u1ea1ng, h\u00ecnh d\u00e1ng, cung c\u00e1ch vi\u1ebft c\u00e1c con ch\u1eef m\u00e0 c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 n\u00f3i tr\u00ean \u0111\u01a1n ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0a ra v\u00e0 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u1eef Vi\u1ec7t c\u1ed5.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t v\u0103n b\u1ea3n minh h\u1ecda ch\u1eef Vi\u1ec7t c\u1ed5 m\u00e0 c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 tr\u00ean vi\u1ebft ra, \u1ea3nh l\u1ea5y t\u1eeb trang WEB \u0111\u00e3 d\u1eabn \u1edf tr\u00ean:<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/viethannom.files.wordpress.com\/2010\/12\/image007.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-95\" title=\"image007\" src=\"https:\/\/viethannom.files.wordpress.com\/2010\/12\/image007.png?w=300&amp;h=206\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"206\" \/><\/a><\/p>\n<p>N\u1ebfu mu\u1ed1n minh h\u1ecda ch\u1eef vi\u1ebft ti\u1ebfng Vi\u1ec7t (n\u1ebfu c\u00f3 !) th\u1eddi Hai B\u00e0 Tr\u01b0ng hai ng\u00e0n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, ghi b\u1eb1ng th\u1ee9 ch\u1eef ghi \u00e2m gi\u1ed1ng ch\u1eef Ph\u1ea1n, th\u00ec n\u00ean ch\u00fa \u00fd r\u1eb1ng ngay ng\u1eef \u00e2m ti\u1ebfng Vi\u1ec7t th\u1eddi Tr\u1ea7n c\u00e1ch \u0111\u00e2y 700-800 n\u0103m c\u0169ng \u0111\u00e3 kh\u00e1c ng\u00e0y nay r\u1ea5t nhi\u1ec1u, nh\u01b0 c\u00e2u th\u01a1 \u201ct\u00ecm mai theo \u0111\u1ea1p b\u00f3ng tr\u0103ng\u201d c\u00f3 nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 kh\u00f4i ph\u1ee5c theo ng\u1eef \u00e2m c\u1ed5 th\u1eddi Tr\u1ea7n-\u0111\u1ea7u L\u00ea l\u00e0 \u201cx\u00ecm m\u00f4i xeo t\u1ea1p po\u00f3ng bl\u0103ng\u201d, nh\u01b0 v\u1eady ch\u1eef \u201ctr\u1eddi\u201d trong b\u1ea3n h\u1ecbch vi\u1ebft theo \u00e2m ti\u1ebfng Vi\u1ec7t c\u1ed5 s\u1ebd l\u00e0 \u201cbl\u1eddi\u201d, ch\u1ee9 kh\u00f4ng n\u00ean vi\u1ebft theo ng\u1eef \u00e2m th\u1ebf k\u1ef7 21 hi\u1ec7n nay l\u00e0 \u201ctr\u1eddi\u201d. Ngo\u00e0i ra \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a h\u1ecd v\u0103n t\u1ef1 ghi \u00e2m Sanskrit c\u1ed5 x\u01b0a l\u00e0 vi\u1ebft li\u1ec1n tr\u00ean m\u1ed9t d\u00f2ng ch\u1ee9 kh\u00f4ng t\u00e1ch r\u1eddi c\u00e1c v\u1ea7n nh\u01b0 v\u0103n b\u1ea3n minh h\u1ecda \u1edf tr\u00ean.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n ti\u1ec7n ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft b\u00e0i n\u00e0y xin d\u00f9ng ki\u1ebfn th\u1ee9c ch\u1eef Th\u00e1i c\u1ee7a m\u00ecnh th\u1eed \u0111\u1ecdc ba ch\u1eef \u0111\u1ec1 b\u00e0i trong b\u00e0i h\u1ecbch vi\u1ebft b\u1eb1ng th\u1ee9 ch\u1eef Vi\u1ec7t c\u1ed5 \u0111\u00f3:<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 T\u1eeb th\u1ee9 nh\u1ea5t: Ch\u1eef c\u00e1i \u0111\u1ea7u l\u00e0 ph\u1ee5 \u00e2m \u201cH\u201d ti\u1ebfng Th\u00e1i, ch\u1eef th\u1ee9 2 nh\u00ecn gi\u1ed1ng d\u1ea5u m\u0169 ^ l\u00e0 nguy\u00ean \u00e2m \u201cI\u201d ti\u1ebfng Th\u00e1i, ch\u1eef th\u1ee9 3 l\u00e0 ph\u1ee5 \u00e2m \u201cK\u201d , v\u1eady l\u00e0 \u201cHIK\u201d t\u1ee9c l\u00e0 \u201ch\u1ecbch\u201d ?<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 T\u1eeb th\u1ee9 hai: Ch\u1eef c\u00e1i \u0111\u1ea7u k\u1ebft h\u1ee3p d\u1ea5u m\u0169 l\u1ed9n ng\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft \u1edf tr\u00ean t\u1eeb (ti\u1ebfng Th\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 may kh\u00edt) th\u00e0nh nguy\u00ean \u00e2m \u201c\u01a0\u201d Th\u00e1i, ch\u1eef th\u1ee9 2 l\u00e0 ph\u1ee5 \u00e2m \u201cKH\u201d Th\u00e1i, ch\u1eef th\u1ee9 3 l\u00e0 ph\u1ee5 \u00e2m J (\u201ct\u00f4 DO\u201d), khi \u0111\u1ee9ng cu\u1ed1i t\u1eeb th\u00ec ph\u1ee5 \u00e2m J ti\u1ebfng Th\u00e1i \u0111\u1ecdc nh\u01b0 b\u00e1n nguy\u00ean \u00e2m I cu\u1ed1i t\u1eeb ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, v\u1eady \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u1eef \u201cKH\u01a0I\u201d t\u1ee9c \u201ckh\u1edfi\u201d ? Ch\u00fa \u00fd nguy\u00ean \u00e2m \u201c\u01a0\u201d Th\u00e1i lu\u00f4n vi\u1ebft \u0111\u1ea7u t\u1eeb, tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3 ph\u1ee5 \u00e2m \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p>\u2013\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 T\u1eeb th\u1ee9 ba: Ch\u1eef c\u00e1i \u0111\u1ea7u l\u00e0 ph\u1ee5 \u00e2m \u201ct\u00f4 ngo\u201d t\u1ee9c \u201cNG\u201d, ch\u1eef th\u1ee9 2 l\u00e0 d\u1ea5u ^ t\u1ee9c \u201cI\u201d \u0111\u00e3 n\u00f3i tr\u00ean, ch\u1eef th\u1ee9 3 nh\u00ecn nh\u01b0 d\u1ea5u ng\u00e3 l\u00e0 nguy\u00ean \u00e2m A ti\u1ebfng Th\u00e1i (th\u1ef1c ra ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i kh\u00f4ng vi\u1ebft n\u00f3 n\u1eb1m ngang nh\u01b0 trong h\u00ecnh m\u00e0 n\u1eb1m h\u01a1i nghi\u00eang nh\u01b0 d\u1ea5u \\ ) v\u1eady \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u1eef \u201cNGIA\u201d t\u1ee9c \u201cngh\u0129a\u201d ? V\u1ec1 v\u1ea7n \u201cIA\u201d n\u00e0y th\u1ef1c ra ti\u1ebfng Th\u00e1i c\u00f3 m\u1ed9t con ch\u1eef ri\u00eang \u0111\u1ec3 ghi ch\u1ee9 kh\u00f4ng vi\u1ebft gh\u00e9p \u201cI\u201d v\u1edbi \u201cA\u201d.<\/p>\n<p>T\u1eeb c\u00e1c th\u00f4ng tin v\u00e0 ph\u00e2n t\u00edch \u1edf tr\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 r\u00fat ra c\u00e1c k\u1ebft lu\u1eadn:<\/p>\n<p>1. Thanh Ho\u00e1 quan phong l\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 ch\u1eef d\u00e2n t\u1ed9c Th\u00e1i.<\/p>\n<p>2. Ch\u1eef Th\u00e1i m\u1edbi ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u1eeb kho\u1ea3ng th\u1ebf k\u1ec9 10-12, trong khi ch\u1eef Vi\u1ec7t c\u1ed5 n\u1ebfu c\u00f3 t\u1eeb th\u1eddi V\u0103n Lang th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 ni\u00ean \u0111\u1ea1i c\u1ee1 500-1000 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng nguy\u00ean, c\u00e1ch xa nhau \u0111\u1ebfn g\u1ea7n 2000 n\u0103m.<\/p>\n<p>3. Ch\u1eef Vi\u1ec7t c\u1ed5 ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i n\u1ebfu c\u00f3 ch\u00ednh quy\u1ec1n h\u1ed7 tr\u1ee3 v\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u00e1c ph\u1ea9m l\u01b0u gi\u1eef trong d\u00e2n gian, trong khi hi\u1ec7n t\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng th\u1ef1c t\u1ebf c\u00f2n l\u1ea1i <a href=\"https:\/\/viethannom.wordpress.com\/2010\/12\/01\/ch%E1%BB%AF-thai-vi%E1%BB%87t-nam-trong-tac-ph%E1%BA%A9m-thanh-hoa-quan-phong\/#_ftn9\">[9]<\/a>, m\u1ecdi b\u1eb1ng ch\u1ee9ng \u0111\u00e3 c\u00f3 tr\u00ean v\u0103n b\u1ea3n m\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t hi\u1ec7n \u201cch\u1eef Vi\u1ec7t c\u1ed5\u201d \u0111\u01b0a ra \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1eef Th\u00e1i, ch\u01b0a c\u00f3 h\u00ecnh d\u1ea1ng m\u1ed9t t\u1eeb Vi\u1ec7t c\u1ed5 n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn.<\/p>\n<p>4. \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u00e1ch ghi \u00e2m ch\u1eef Th\u00e1i d\u1ec5 d\u00e0ng cho bi\u1ec3u di\u1ec5n ph\u00e1t \u00e2m ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, v\u00ec ti\u1ebfng Th\u00e1i c\u0169ng l\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef \u0111\u01a1n \u00e2m ti\u1ebft v\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u thanh \u0111i\u1ec7u nh\u01b0 ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ec th\u1ea5y d\u1ec5 ghi \u00e2m ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, nh\u01b0 trong b\u1ea3n minh h\u1ecda b\u00e0i h\u1ecbch tr\u00ean, m\u00e0 n\u00f3i ch\u1eef Th\u00e1i l\u00e0 ch\u1eef Vi\u1ec7t c\u1ed5.<\/p>\n<p><em>Hu\u1ebf 21\/10\/2009<br \/>\nPhan Anh D\u0169ng<\/em><\/p>\n<div>\n<hr size=\"1\" \/>\n<div>\n<p><a href=\"https:\/\/viethannom.wordpress.com\/2010\/12\/01\/ch%E1%BB%AF-thai-vi%E1%BB%87t-nam-trong-tac-ph%E1%BA%A9m-thanh-hoa-quan-phong\/#_ftnref1\">[1]<\/a> V\u01af\u01a0NG DUY TRINH:\u00a0 hi\u1ec7u \u0110\u1ea1m Trai; s\u1ed1ng kho\u1ea3ng cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ec9 19-\u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 20. Qu\u00ea: l\u00e0ng Ph\u00fa Di\u1ec5n, huy\u1ec7n T\u1eeb Li\u00eam, nay thu\u1ed9c H\u00e0 N\u1ed9i. \u0110\u1ed7 C\u1eed nh\u00e2n, l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Ho\u00e1. T\u00e1c ph\u1ea9m: \u201cThanh Ho\u00e1 quan phong\u201d, \u201cThanh Ho\u00e1 k\u1ec9 th\u1eafng\u201d.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a href=\"https:\/\/viethannom.wordpress.com\/2010\/12\/01\/ch%E1%BB%AF-thai-vi%E1%BB%87t-nam-trong-tac-ph%E1%BA%A9m-thanh-hoa-quan-phong\/#_ftnref2\">[2]<\/a> Gi\u00e1o s\u01b0 B\u1eedu C\u1ea7m c\u00f3 tr\u00ednh d\u1eabn t\u1eeb cu\u1ed1n \u201cThanh H\u00f3a quan phong\u201d nguy\u00ean v\u0103n nh\u01b0 sau:\u00a0 \u201ct\u1ec9nh Thanh H\u00f3a, m\u1ed9t ch\u00e2u quan c\u00f3 ch\u1eef l\u00e0 l\u1ed1i ch\u1eef th\u1eadp ch\u00e2u \u0111\u00f3. Ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng n\u00f3i r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc ta kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef. T\u00f4i ngh\u0129 r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i, th\u1eadp ch\u00e2u v\u1ed1n l\u00e0 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ta, tr\u00ean ch\u00e2u c\u00f2n c\u00f3 ch\u1eef, l\u1ebd n\u00e0o \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u1ee3 l\u1ea1i kh\u00f4ng? L\u1ed1i ch\u1eef ch\u00e2u l\u00e0 l\u1ed1i ch\u1eef n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u00f3\u201d (V\u01b0\u01a1ng Duy Trinh \u738b \u7dad \u6968 Thanh H\u00f3a quan phong \u6e05 \u5316 \u89c0 \u98a8\u00a0 , H\u1ea3i d\u01b0\u01a1ng, Li\u1ec5u v\u0103n \u0110\u01b0\u1eddng \u67f3 \u6587 \u5802\u00a0 kh\u1eafc in , n\u0103m Th\u00e0nh Th\u00e1i \u6210 \u6cf0\u00a0 th\u1ee9 16, Gi\u00e1p Th\u00ecn \u7532 \u8fb0\u00a0 1904, t\u1edd 69b).<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a href=\"https:\/\/viethannom.wordpress.com\/2010\/12\/01\/ch%E1%BB%AF-thai-vi%E1%BB%87t-nam-trong-tac-ph%E1%BA%A9m-thanh-hoa-quan-phong\/#_ftnref3\">[3]<\/a> Theo b\u00e0i c\u1ee7a Prasert Na Nagara t\u1ea1i H\u1ed9i th\u1ea3o qu\u1ed1c t\u1ebf v\u1ec1 ch\u1eef Th\u00e1i Vi\u1ec7t Nam, H\u00e0 N\u1ed9i, 11-2005.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a href=\"https:\/\/viethannom.wordpress.com\/2010\/12\/01\/ch%E1%BB%AF-thai-vi%E1%BB%87t-nam-trong-tac-ph%E1%BA%A9m-thanh-hoa-quan-phong\/#_ftnref4\">[4]<\/a> Theo b\u00e0i trong H\u1ed9i th\u1ea3o qu\u1ed1c t\u1ebf v\u1ec1 ch\u1eef Th\u00e1i Vi\u1ec7t Nam, H\u00e0 N\u1ed9i, 11-2005 c\u1ee7a Yukti Mukdawijitra, khi \u0111\u00f3 l\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u sinh ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i Lan \u1edf Vi\u1ec7n Vi\u1ec7t Nam h\u1ecdc v\u00e0 khoa h\u1ecdc ph\u00e1t tri\u1ec3n,.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a href=\"https:\/\/viethannom.wordpress.com\/2010\/12\/01\/ch%E1%BB%AF-thai-vi%E1%BB%87t-nam-trong-tac-ph%E1%BA%A9m-thanh-hoa-quan-phong\/#_ftnref5\">[5]<\/a> Nguy\u00ean ch\u1ee7 nhi\u1ec7m Ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh Th\u00e1i h\u1ecdc VN, m\u1edbi m\u1ea5t n\u0103m 2007.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a href=\"https:\/\/viethannom.wordpress.com\/2010\/12\/01\/ch%E1%BB%AF-thai-vi%E1%BB%87t-nam-trong-tac-ph%E1%BA%A9m-thanh-hoa-quan-phong\/#_ftnref6\">[6]<\/a> Tr\u00edch b\u00e1o c\u00e1o c\u1ee7a C\u1ea7m Tr\u1ecdng t\u1ea1i H\u1ed9i ngh\u1ecb Qu\u1ed1c t\u1ebf v\u1ec1 ch\u1eef Th\u00e1i VN, H\u00e0 N\u1ed9i 11\/2005: \u201cC\u00f3 l\u1ebd do tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, k\u00e9m ti\u1ebfp x\u00fac gi\u1eefa c\u00e1c v\u00f9ng n\u00ean ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i \u0111\u00e3 cho ra \u0111\u1eddi 8 lo\u1ea1i h\u00ecnh k\u00ed t\u1ef1 c\u1ed5 kh\u00e1c nhau. Tuy nhi\u00ean, c\u1ea3 8 lo\u1ea1i h\u00ecnh k\u00ed t\u1ef1 \u1ea5y \u0111\u1ec1u b\u00e9n r\u1ec5 t\u1eeb m\u1ed9t g\u1ed1c ch\u1eef Sanskrit (\u1ea4n \u0110\u1ed9) th\u00f4ng qua m\u1eabu t\u1ef1 Khmer. Ch\u00fang ho\u00e0n to\u00e0n gi\u1ed1ng nhau v\u1ec1 nguy\u00ean t\u1eafc d\u00f9ng ph\u1ee5 \u00e2m, nguy\u00ean \u00e2m \u0111\u1ec3 gh\u00e9p v\u1ea7n ghi \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2m ti\u1ebft Th\u00e1i. T\u00e1m lo\u1ea1i h\u00ecnh k\u00ed t\u1ef1 c\u1ed5 \u0111\u00f3 l\u00e0:<\/p>\n<p>1.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ch\u1eef Th\u00e1i \u0110en \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c t\u1ec9nh Lai Ch\u00e2u, S\u01a1n La, Y\u00ean B\u00e1i, L\u00e0o Cai.<br \/>\n2.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ch\u1eef Th\u00e1i Tr\u1eafng \u1edf huy\u1ec7n Phong Th\u1ed5.<br \/>\n3.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ch\u1eef Th\u00e1i Tr\u1eafng \u1edf huy\u1ec7n M\u01b0\u1eddng Lay, M\u01b0\u1eddng T\u00e8 (Lai Ch\u00e2u c\u0169).<br \/>\n4.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ch\u1eef Th\u00e1i Tr\u1eafng \u1edf huy\u1ec7n Ph\u00f9 Y\u00ean.<br \/>\n5.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ch\u1eef Th\u00e1i Tr\u1eafng \u1edf huy\u1ec7n M\u1ed9c Ch\u00e2u (S\u01a1n la), Mai Ch\u00e2u, \u0110\u00e0 B\u1eafc (Ho\u00e0 B\u00ecnh).<br \/>\n6.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ch\u1eef Th\u00e1i \u0110en \u2013 Tay Thanh \u1edf mi\u1ec1n T\u00e2y Thanh Ho\u00e1 v\u00e0 Ngh\u1ec7 An.<br \/>\n7.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ch\u1eef Th\u00e1i \u1edf Ch\u00e2u Qu\u1ef3 (Ng\u1ec7 An).<br \/>\n8.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ch\u1eef Th\u00e1i mang t\u00ean Lai Pao \u1edf huy\u1ec7n T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng (Ngh\u1ec7 An).<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a href=\"https:\/\/viethannom.wordpress.com\/2010\/12\/01\/ch%E1%BB%AF-thai-vi%E1%BB%87t-nam-trong-tac-ph%E1%BA%A9m-thanh-hoa-quan-phong\/#_ftnref7\">[7]<\/a> Ch\u1eef \u201cO\u201d ti\u1ebfng Th\u00e1i r\u1ea5t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, v\u00ec ngo\u00e0i ch\u1ee9c n\u0103ng ghi nguy\u00ean \u00e2m \u201cO\u201d (n\u1ebfu \u0111i sau 1 ph\u1ee5 \u00e2m), n\u00f3 c\u00f2n d\u00f9ng nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u1ee5 \u00e2m c\u00e2m \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u00e1c v\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u1ee5 \u00e2m \u0111\u1ea7u. S\u1edf d\u0129 c\u1ea7n c\u00f3 n\u00f3 v\u00ec c\u00e1c nguy\u00ean \u00e2m ch\u1eef Th\u00e1i ch\u1ec9 l\u00e0 c\u00e1c d\u1ea5u nh\u1ecf c\u00f3 th\u1ec3 \u201c\u0111\u00ednh\u201d c\u1ea3 4 ph\u00eda tr\u00ean d\u01b0\u1edbi, tr\u00e1i ph\u1ea3i c\u1ee7a ph\u1ee5 \u00e2m \u0111\u1ea7u, l\u00ean c\u1ea7n c\u00f3 1 ph\u1ee5 \u00e2m \u201cc\u00e2m\u201d ch\u1ec9 l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u201c\u0111eo\u201d c\u00e1c d\u1ea5u nguy\u00ean \u00e2m \u0111\u00f3 khi v\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u1ee5 \u00e2m \u0111\u1ea7u nh\u01b0\u00a0 \u201c\u1ea3i\u201d=anh.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a href=\"https:\/\/viethannom.wordpress.com\/2010\/12\/01\/ch%E1%BB%AF-thai-vi%E1%BB%87t-nam-trong-tac-ph%E1%BA%A9m-thanh-hoa-quan-phong\/#_ftnref8\">[8]<\/a> C\u00f3 t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn ch\u1eef vi\u1ebft tr\u00ean B\u00e3i \u0111\u00e1 c\u1ed5 \u1edf Sapa, c\u0169ng cho r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 ch\u1eef Vi\u1ec7t c\u1ed5. Nh\u01b0ng l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0a ra c\u00e1c b\u1eb1ng ch\u1ee9ng r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 v\u00f9ng c\u01b0 tr\u00fa c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t c\u1ed5 (!). Xem: <a href=\"http:\/\/vanhac.org\/06\/vai-net-ve-cong-trinh-chu-viet-co-cua-giao-su-le-trong-khanh.html\">http:\/\/vanhac.org\/06\/vai-net-ve-cong-trinh-chu-viet-co-cua-giao-su-le-trong-khanh.html<\/a><\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a href=\"https:\/\/viethannom.wordpress.com\/2010\/12\/01\/ch%E1%BB%AF-thai-vi%E1%BB%87t-nam-trong-tac-ph%E1%BA%A9m-thanh-hoa-quan-phong\/#_ftnref9\">[9]<\/a> Theo truy\u1ec1n thuy\u1ebft v\u00e0 d\u00e3 s\u1eed, t\u1eeb th\u1eddi xa x\u01b0a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t c\u1ed5 \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1eef vi\u1ebft ri\u00eang, s\u1eed s\u00e1ch Trung Qu\u1ed1c \u0111\u00e3 m\u00f4 t\u1ea3 h\u00ecnh d\u1ea1ng th\u1ee9 ch\u1eef vi\u1ebft n\u00e0y tr\u00f4ng nh\u01b0 \u201c\u0111\u00e0n n\u00f2ng n\u1ecdc \u0111ang b\u01a1i\u201d, n\u00ean g\u1ecdi t\u00ean l\u00e0 ch\u1eef \u201ckhoa \u0111\u1ea9u\u201d, nh\u01b0ng chung quy v\u1eabn ch\u1ec9 l\u00e0 truy\u1ec1n thuy\u1ebft, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng th\u1ef1c t\u1ebf.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1ea1p ch\u00ed H\u00e1n N\u00f4m s\u1ed1 2 (99) 2010\u00a0 (tr.24 &#8211; 30) &nbsp; V\u1ec0 CH\u1eee TH\u00c1I VI\u1ec6T NAM TRONG T\u00c1C PH\u1ea8M THANH H\u00d3A QUAN PHONG &nbsp; V\u1ec1 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a ch\u1eef Vi\u1ec7t c\u1ed5, gi\u00e1o s\u01b0 B\u1eedu C\u1ea7m trong t\u1eadp b\u00e0i gi\u1ea3ng \u201cNghi\u00ean c\u1ee9u ch\u1eef N\u00f4m\u201d ngay \u1edf ph\u1ea7n m\u1edf \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u201cI. Ngu\u1ed3n g\u1ed1c [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-91","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-lch-s-vn"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dongson.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dongson.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dongson.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dongson.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dongson.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=91"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/dongson.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2207,"href":"https:\/\/dongson.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91\/revisions\/2207"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dongson.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=91"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dongson.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=91"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dongson.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=91"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}